Lord of the Rings: The Fellowship of the Ring (Chúa tể của những chiếc nhẫn: Hiệp hội bảo vệ nhẫn) là bộ phim giả tưởng của đạo diễn Peter Jackson ra mắt năm 2001. Nó mở đầu cho Chúa tể của những chiếc nhẫn (bộ 3 phim) và dựa theo tập đầu cùng tên trong bộ tiểu thuyết giả tưởng 3 tập The Lord of the Rings của nhà văn người Anh J. R. R. Tolkien. Lấy bối cảnh vùng Middle-earth, bộ phim kể về cuộc hành trình tiêu diệt Chiếc nhẫn quyền lực (One Ring) của một người Hobbit tên là Frodo Baggins. Số phận của Middle-earth nằm trong tay Frodo và tám người bạn trong Hiệp hội bảo vệ nhẫn (The Fellowship of the Ring) trong chuyến đi tới núi Doom ở Mordo, nơi duy nhất có thể phá huỷ chiếc nhẫn One Ring của Chúa tể bóng tối Sauron.
Ra mắt vào ngày 19 tháng 9 năm 2001, bộ phim được các nhà phê bình và khán giả đánh giá cao, và đặc biệt là bộ phim khá trung thành với tác phẩm nguyên gốc. Bộ phim rất thành công về mặt doanh thu, kiếm được tổng cộng 870 triệu đôla Mỹ sau khi trình chiếu trên toàn thế giới; cao thứ hai năm 2001 (sau Harry Potter và Hòn đá Phù thủy) và cao thứ năm trong danh sách 14 bộ phim có doanh thu toàn thế giới cao nhất mọi thời đại. Bộ phim được trao năm giải từ BAFTA (Viện hàn lâm Điện ảnh và Nghệ thuật Truyền hình Anh), bao gồm giải Phim hay nhất và Đạo diễn xuất sắc nhất. DVD bản mở rộng đặc biệt ra mắt vào 12 thắng 10 năm 2002. Năm 2007, The Lord of the Rings: The Fellowship of the Ring được Viện Điện ảnh Hoa Kỳ (American Film Institute) bầu chọn ở vị trí thứ 50 trong 100 phim Mỹ hay nhất mọi thời đại.
Nội dung phim:
Lời mở đầu bộ phim được đọc bởi Galadriel kể rằng Chúa tể bóng tối Sauron đã tạo ra chiếc nhẫn quyền lực nhằm thống trị vùng Middle-earth. Liên minh cuối cùng giữa người và tiên đã cùng hợp sức chống lại quân đội của Sauron dưới chân núi Doom; nhưng cuối cùng Elendil, vua của loài người, đã bị Sauron giết chết. Hoàng tử Isildur lúc đó đã nhặt thanh kiếm gãy của người cha (thanh Narsil) lên chặt đứt ngón tay Sauron, chiếc nhẫn tách khỏi hắn và toàn bộ đội quân ma quỉ bị chế ngự. Dù vậy linh hồn của Sauron đã nhập vào chiếc nhẫn và hắn chỉ bị đánh bại hoàn toàn khi chiếc nhẫn bị phá huỷ. Isildur cầm lấy chiếc nhẫn và không kháng cự được ham muốn giữ nó cho riêng mình, ông ta đã không phá huỷ nó. Sau đó ông ta đã bị bọn quái vật phục kích và giết chết, còn chiếc nhẫn rơi xuống sông. Hàng ngàn năm sau, chiếc nhẫn được một kẻ tên là Gollum tìm thấy và giữ trong 500 năm, nó giúp hắn ta có được một cuộc sống "dài một cách quái dị". Nhưng cuối cùng chiếc nhẫn cũng rời xa hắn và rơi vào tay một người Hobbit tên là Bilbo Baggins, đó làm một thảm hoạ với Gollum. Bilbo mang chiếc nhẫn về nhà ở làng Shire, câu chuyện được tiếp tục vào sáu mươi năm sau đó.
Vào sinh nhật thứ 111, Bilbo giao lại chiếc nhẫn cho người cháu Frodo Baggins. Pháp sư Gandalf nhanh chóng nhận ra đó chính là Chiếc nhẫn quyền lực. Gandalf bảo Frodo tới làng Bree cùng với Samwise Gamgee, còn ông đến Isengard để gặp Saruman, giáo chủ của mình. Saruman nói với Gandalf rằng những Ma nhẫn (Ringrwaiths) đã lên đường rời khỏi Mordor để truy tìm chiếc nhẫn và giết bất kì kẻ nào giữ nó. Sau khi thuyết phục Gandalf về phe Sauron nhưng không thành công, Saruman đã giam ông trên đỉnh Orthanc.
Còn Frodo và Sam lúc này đã nhập bọn với Merry và Pippin trên đường đi. Những Hobbit cuối cùng cũng tới được làng Bree sau khi **ng độ Ma nhẫn. Tại quán Con ngựa nhảy họ gặp Strider và Strider đồng ý đưa họ tới Rivendell. Họ chỉ còn có thể tin tưởng vào Strider vì Gandalf không để lại bất kì chỉ dẫn nào. Khi nhóm bạn nghỉ qua đêm trên đỉnh đồi Weathertop, họ đã bị những Ma nhẫn tấn công. Strider đánh đuổi được bọn chúng nhưng Frodo lại bị đâm bơi thanh gươm Morgul và cần nhanh chóng đưa tới Rivendell để chữa trị. Tiên nữ Arwen đã giúp Frodo thoát khỏi sự săn đuổi của Nazgul và đưa cậu tới nơi ở của loài tiên tại Rivendell để cha cô, Elrond, cứu chữa.
Tại Rinvendell, Frodo gặp lại Gandalf. Ông giải thích cho cậu nguyên do không tới được Bree. Cùng lúc diễn ra cuộc thảo luận của rất nhiều người, và Elrond đã lập ra một hội đồng để quyết định xem cần làm gì với chiếc nhẫn. Mọi người đều nhất chí chiếc nhẫn cần bị (và chỉ có thể) phá huỷ trong ngọn lửa của núi Doom, nơi nó được rèn ra. Núi Doom là ngọn núi lửa ở Mordor và nằm sát bên pháo đài Barad-dur của Sauron; do đó cuộc hành trình phá huỷ chiếc nhẫn sẽ rất khó khăn và nguy hiểm. Cuộc thảo luận dần trở nên to tiếng vì không thể nhất trí được là loài người, loài tiên hay người lùn sẽ lãnh trách nhiệm quan trọng đó; đúng lúc ấy Frodo đã lên tiếng nhận nhiệm vụ mang chiếc nhẫn tới Mordor. Những người tình nguyện đi theo bảo vệ cậu gồm ba người bạn Hobbit, Gandalf, Strider (sau được biết đến là Aragorn, dòng dõi nhà vua xứ Gondor), vị tiên Legolas, người lùn Gimli, và Boromir - con trai quan nhiếp chính Gondor. Chín người này được gọi là Hiệp hội bảo vệ nhẫn (The Fellowship of the Ring). Khi hiệp hội bắt đầu chuyến đi và vượt qua đỉnh Caradhras, họ đã bị Saruman dùng phép thuật ngăn lại và buộc phải đi qua hầm mỏ Moria dưới chân núi. Họ khám phá ra rằng nỗ lực của Balin, anh họ của Gimli, trong việc xây dựng một vương quốc mới của người lùn đã bị thất bại. Sau đó hiệp hội bị tấn công bởi quái vật, người khổng lồ và chạm trán với Balrog, một ác quỉ cổ xưa của lửa và bóng tối, trên cầu Khadaz-dum. Gandalf đã chiến đấu với con quái vật để những người khác có thể thoát khỏi vương quốc dưới lòng đất, còn ông sau đó đã ngã xuống vực thẳm cùng Balrog.

Gandalf đối mặt với Balrog
Những người còn lại đi tới vương quốc Lothlórien của loài tiên, nơi được cai trị bởi nữ vương Galadriel và người chồng Celeborn. Sau khi nghỉ ngơi, họ quyết định đi thuyền qua sông Anduin để tới Parth Galen. Trước khi ra đi, Frodo được tặng Chiếc lọ của Galadriel (Phial of Galadriel), vật chứa đựng ánh sáng ngôi sao Eãrendi. Khi đến Parth Galen, Boromir đã cố cướp chiếc nhẫn từ tay Frodo và cậu đã phải đeo nó vào để trốn thoát. Biết rằng sự cám dỗ của chiếc nhẫn sẽ còn ảnh hwởng tới những người khác, Frodo quyết định sẽ tới Mordor một mình. Cùng lúc đó, những người còn lại trong hiệp hội bị bọn quái vật Uruk-hai tấn công. Merry và Pippin biết Frodo định ra đi đã đánh lạc hướng những tên quái vật để cậu có thể trốn thoát. Boromir dũng cảm xông tới cứu hai Hobbit nhưng lại bị chỉ huy đàn Uruk-hai, Lurtz, đánh trọng thương; Merry và Pippin bị bắt sống. Aragorn, Legolas, Gimli tìm thấy Boromir và rất thương tiếc vì anh ta đã cố cướp chiếc nhẫn và chết.
Họ quyết định đuổi theo bọn quái vật để cứu hai Hobbit và để Frodo tự quyết định số phận của mình. Sam đã đi cùng với Frodo và cả hai người cùng hướng tới Mordo.
Các hiệu ứng đặc biệt
The Fellowship of the Ring sử dụng hàng loạt các kĩ xảo máy tính và hiệu ứng đặc biệt trong dựng phim và hóa trang. Một kĩ xảo xuất hiện trong hầu hết các cảnh của phim mà ai cũng nhận ra là chiều cao nhân vật không đúng như thực tế. Elijah Wood, trong vai Frodo, ngoài đời cao 1,68 mét, trong khi nhân vật trong phim chỉ cao khoảng 1,2 mét. Nhiều kĩ thuật khác nhau đã được sử dụng để thu nhỏ chiều cao của các Hobbit và người lùn Gimli (rất may mắn là John-Rhys Davies, người đóng vai Gimli, có chiều cao tương đương với các Hobbit, do đó ông không cần đóng một cảnh 3 lần với 3 tỉ lệ khác nhau để ghép thành cảnh chúng khi đứng với các Hobbit trên phim). Các diễn viên vẫn được quay với kích cỡ bình thường, nhưng cảnh nền lại có nhiều phiên bản với nhiều kích cỡ khác nhau, do đó diễn viên luôn xuất hiện với kích cỡ phù hợp. Có một cảnh phim Frodo chạy dọc theo một hành lang và theo sau là Gandalf. Elijah Wood và McKellen đã phải quay ở hai phiên bản với kích cỡ khác nhau của hành lang đấy, máy quay lia qua thật nhanh để che giấu sự lắp ghép. Phương pháp "ép phối cảnh" (forced perspective) cũng được dùng tới để những người Hobbit trông như đang đứng cạnh người thường hay tiên cao hơn hẳn. Hoặc đơn giản hơn, diễn viên có thể quì xuống và hóa trang một chút để tạo hiệu ứng này.
Để tạo ra trận chiến giữa Liên minh cuối cùng và quân đội của Sauron trong đoạn đầu bộ phim, một hệ thống kĩ xảo CGI phức tạp, có tên là Massive, đã được Stephen Regelous phát triển để tạo ra hàng ngàn "diễn viên ảo" riêng biệt có các hoạt động độc lập. Nó giúp cho quang cảnh trận chiến trở nên chân thực. Trong giai đoạn đầu đã có một vài lỗi nhỏ xảy ra: trong đoạn chiến đấu đầu tiên giữa các nhóm nhân vật, có những nhóm bị lỗi tự đánh lại chính bên mình. Ở một phiên bản thử nghiệm trước đó, những chiến binh ở ngoài rìa chiến trường tự động chạy mất. Không phải họ được lập trình là những kẻ nhát gan, đó là do họ không thấy kẻ địch đâu để chiến đấu và họ bỏ chạy do hướng đi bị lập trình sai; đúng ra họ phải tiến lên trước tới khi đối mặt kẻ địch và chiến đấu.
Jackson rất chú trọng sự hợp lí về mặt sinh học của các sinh vật được tạo ra trên máy tính. Đầu tiên một mô hình lớn được tạo ra rồi được quét lên máy tính để tạo thêm rất nhiều chi tiết về xương và cơ.
Để tạo ra Balrog, Đạo diễn đã làm một hệ thống mô phỏng chuyển động của ngọn lửa.